Krem Renkli Yapraklı Bitkilere Sahip Olmak
Krem renkli yapraklı bir bitki almadan önce bilmem gerekenleri kendi denemelerimden öğrendim: krem yapraklı bitki dediğimiz çeşitlerde açık bölgeler klorofil taşımadığı için bitki yeşil kardeşlerine göre daha yavaş büyür, daha az su ve daha az gübre ister; ama rengini koruması için parlak ama dolaylı bir ışığa ihtiyacı vardır. Yani "az ışıkta yaşar" ile "az ışıkta rengini korur" aynı şey değil. Bu farkı anladığım gün balkondaki benekli sarmaşığımın neden yavaş yavaş düz yeşile döndüğünü de çözmüş oldum.
Krem Renk Nereden Geliyor?
Yaprağın krem, fildişi ya da beyaza yakın bölgeleri, o dokuda klorofil üretilmediği için o rengi alıyor. Bazı çeşitlerde bu durum kalıtsal (Dieffenbachia, Aglaonema, bazı Epipremnum tipleri), bazılarında ise hücre katmanlarının rastgele dizilişinden kaynaklanıyor. İkinci grupta bitki, koşullar zorlandığında "geri dönüş" yapıp yeniden bol klorofilli, düz yeşil sürgünler verebiliyor. Bende Marble Queen tipi bir sarmaşıkta tam olarak bu oldu: kuzeye bakan bir rafta bir kış geçirdikten sonra yeni yapraklar neredeyse tamamen yeşil çıktı.
Buradan çıkan pratik sonuç şu: krem alanlar bitkinin enerji üretmeyen kısımlarıdır. Yaprağın yarısı kremse, o yaprak yarım kapasiteyle çalışıyor demektir. Dolayısıyla bu bitkiler daha küçük kalır, daha seyrek gübre ister ve hata affetme payı daha düşüktür.
Işık: Dengeyi Nasıl Buluyorum?
Benim ölçütüm basit: bitkinin durduğu yerde gün ortasında gazete okunabiliyorsa ışık yeterli sayılır. Krem yapraklı çeşitleri pencereden yarım ile bir metre uzağa, perde arkasına koyuyorum. Doğrudan öğle güneşi krem bölgeleri hızla yakıyor; çünkü orada güneşin enerjisini kullanacak klorofil yok, ısı doğrudan dokuyu tahrip ediyor. Bir Ficus elastica 'Tineke'yi güneye bakan pencerenin önünde iki gün bıraktığımda krem kenarlarda kâğıt gibi kurumuş kahverengi lekeler oluştu; o yapraklar bir daha düzelmedi.
Işığın yetersiz olduğu belirtiler ise şunlar:
- Yeni yapraklarda krem oranının belirgin biçimde azalması
- Sürgün araları (boğum mesafeleri) uzayıp bitkinin cılızlaşması
- Yaprakların ışık kaynağına doğru aşırı yatması
Kapalı ortamda ışığı ölçmeye ve pencere yönlerine göre yer seçmeye dair ayrıntıları sitedeki ışık rehberinde bulabilirsiniz; az ışıklı odalar için bu grubun pek uygun olmadığını söylemek isterim, orada Zamioculcas gibi koyu yeşil türler daha rahat eder.
Sulama ve Toprak
Az fotosentez, az su tüketimi demek. Krem yapraklı bitkilerimi yeşil olanlardan yaklaşık bir kat daha seyrek suluyorum. Parmağımı toprağa iki-üç santim sokup nem kalmadığından emin olmadan su vermiyorum. Bu grupta en sık gördüğüm ölüm nedeni fazla su ve buna bağlı kök çürüklüğü.
Toprak karışımını da havadar tutuyorum: üçte iki kaliteli saksı toprağı, kalanı perlit ve biraz kaba çam kabuğu. Saksı seçiminde de aşırıya kaçmıyorum; kök topundan iki parmak büyük yeter, geniş saksıdaki fazla toprak uzun süre ıslak kalıyor.
Gübre, Budama ve Renk Koruma
Yüksek azotlu gübre bitkiyi yeşil yaprak üretmeye teşvik ediyor. Bu yüzden ilkbahar–yaz döneminde dengeli bir sıvı gübreyi paket üzerindeki dozun yarısında, dört-altı haftada bir kullanıyorum. Kışın hiç gübre vermiyorum.
En etkili renk koruma yöntemi ise budama. Tamamen yeşil çıkan bir sürgün gördüğümde, o sürgünü krem yapraklı bir boğumun hemen üstünden kesiyorum. Yeşil sürgünler daha güçlü olduğu için müdahale edilmezse zamanla bitkinin tamamını devralıyorlar. Aynı mantıkla çoğaltma yaparken de kalem olarak en gösterişli, en dengeli desenli sürgünü seçiyorum; kökten çıkan yeni bitki genellikle kalemin desenini taşıyor.
Yeni Başlayana Uygun Krem Yapraklı Çeşitler
| Bitki | Işık | Notum |
|---|---|---|
| Aglaonema (krem–gümüş tipler) | Orta–parlak dolaylı | En affedici seçenek, kuru havaya dayanıklı |
| Epipremnum 'Marble Queen' | Parlak dolaylı | Işık azalırsa yeşile döner, budamayla toparlanır |
| Chlorophytum (kurdele çiçeği) | Parlak dolaylı | Yavru bitki verir, çoğaltmayı öğrenmek için ideal |
| Syngonium (krem damarlı) | Orta–parlak dolaylı | Nemi sever, uçlar kolay kurur |
| Dieffenbachia | Parlak dolaylı | Özsuyu tahriş edici, çocuk ve evcil hayvandan uzak tutun |